Religieus verleden

Het Europees religieus erfgoed is ongekend rijk. Sporen van religieus leven vinden we in (resten van) bouwwerken die al sinds de vroegste bewoning zijn gebouwd. Kerken, kloosters, synagogen, tempels en moskeeën bepalen in Europa in belangrijke mate de identiteit van een dorp of stad. Voor veel kunstenaars zijn die bouwwerken een dankbaar onderwerp voor hun werk geweest.


Willem Roelofs, Het hunebed, 1861, Collectie Drents Museum

Een hunebed of dolmen is een megalithische grafkamer uit het neolithicum (4000-3000 v.Chr.) Hunebedden waarschijnlijk resten van prehistorische grafkamers. Er zijn ook "dolmen" waarvan vermoed wordt dat ze enkel als heiligdom dienstdeden. ​

Er zijn hunebedden "gekerstend" en in bepaalde gevallen zijn deze hunebedden voorzien van een kruis. Er zijn ook hunebedden die in gebruik zijn als kapel of ingebouwd zijn in een kerk of kapel.

Willem Roelofs, Het hunebed, 1861, Collectie Drents Museum

Pieter Lastman, De offerstrijd tussen Orestes en Pylades, 1614, olieverf op paneel, Collectie Rijksmuseum

Een verhaal uit de Griekse oudheid: Orestes en Pylades (links) zijn betrapt bij hun poging het beeld van Diana uit de tempel van Artemis te stelen. Een van hen zal moeten sterven. Bij het altaar twisten de vrienden over de vraag wie zijn leven voor de ander mag geven.

Pieter Lastman, De offerstrijd tussen Orestes en Pylades, 1614, olieverf op paneel, Collectie Rijksmuseum

Giovanni Volpato, Gezicht op de Tempel van Saturnus te Rome, 1758 - 1803 ets met de hand gekleurd, Collectie Rijksmuseum

De Tempel van Saturnus was een van de oudste tempels in Rome. De tempel werd in 497 v.Chr. gebouwd op het Forum Romanum, in de begintijd van de Romeinse Republiek. Na een grote brand werd hij in 42 v.Chr. gerestaureerd; de restauratie werd betaald uit de buit van de oorlog met Syrië.


Agnes van den Brandeler, Synagoge Hengelo Gld.,1956 , olieverf op doek, Collectie Museum de Fundatie 

De afgebeelde Synagoge van Hengelo is in 1960 afgebroken. De synagoge stond in de (huidige) Synagogestraat. De Synagogestraat gaat over in de Hofstraat. In de Hofstraat op nr.3 bezaten de ouders van Agnes vanaf 1956 een huis. Het is mogelijk dat Agnes vanuit de grote tuin rond dat huis de synagoge heeft geschilderd. De datering van het schilderij is onzeker, misschien is het later geschilderd op basis van een eerdere tekening. 

Agnes van den Brandeler, Synagoge Hengelo Gld.,1956 , olieverf op doek, Collectie Museum de Fundatie 

Paul Klemann, En het vee zal grazen..., 2003, potlood en kleurpotlood op papier , Collectie Centraal Museum

Rechts een man in de deuropening van een huisje die een envelop aan een waterplant geeft. Links mannen met een tulband zittend in het gras; daarachter een moskee.  Klemann tekent zijn dromen waardoor sur-realistische composities ontstaan met allerlei elementen samengevoegd.

 

 

aul Klemann, En het vee zal grazen, tekeningen , 29984, 2003, Collectie Centraal Museum

Johan Marinus de Vries, Moskee met boom, 1953 – 1962, aquarel, Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Johan Marinus de Vries, Moskee met boom, 1953 – 1962, aquarel, Collectie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Herman van Steenwijck, Synagogedienst in de vleugel van een katholieke kerk, 1600-1700 , schilderij, olieverf , paneel, Collectie Joods Historisch Museum

Een voorbeeld van vroege oecumene. Tegenwoordig worden er weer regelmatig "open synagoge-diensten" in christelijke kerkgebouwen gehouden, onder andere in de Ontmoetingskerk te Sleeuwijk en de Johanneskerk te Laren. 

 

Herman van Steenwijck, Synagogedienst in de vleugel van een katholieke kerk, 1600-1700 , schilderij, olieverf , paneel, Collectie Joods Historisch Museum