Werelderfgoed

Erfgoed is van ons allemaal

Bijzondere erfgoederen in Europa zijn vaak aangewezen als "werelderfgoed". Werelderfgoed is cultureel en natuurlijk erfgoed dat wordt beschouwd als onvervangbaar, uniek en eigendom van de hele wereld, en waarvan het van groot belang wordt geacht om te behouden. Deze bijzondere status maakt duidelijk dat we een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid hebben voor het behoud van erfgoed. 

Nederland telt 10 werelderfgoederen. Het gaat om:

  • Van Nellefabriek in Rotterdam (2014)
  • Grachtengordel van Amsterdam (2010)
  • Waddenzee (met Duitsland en Denemarken) (2009)
  • Rietveld Schröderhuis in Utrecht (2000)
  • Droogmakerij De Beemster in Noord-Holland (1999)
  • ir. D.F. Woudagemaal bij Lemmer (1998)
  • De historische binnenstad van Willemstad op Curaçao (1997)
  • Molens van Kinderdijk-Elshout (1997)
  • Stelling van Amsterdam (1996)
  • Schokland en omgeving in de Noordoostpolder (1995)
A.J. van der Wal, Kinderdijk Werelderfgoed, 1996-05, Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

De voormalige Van Nellefabriek aan de Delfshavense Schie in Rotterdam geldt als het voornaamste industriële monument in Nederland. Deze fabriek gold bij de oplevering in 1930 als een van de modernste gebouwen ter wereld. Dit voorbeeld bam "het Nieuwe Bouwen" werd in juni 2014 tot UNESCO werelderfgoed werd verklaard.

Puzzel gemaakt van een zwartwitfoto van de Van Nellefabriek en -kantoren in de Spaansepolder.  Fabrikant: Hans Prell, Langwerpige puzzel van de Van Nelle fabriek, met legvoorbeeld, 1930 - 1932, Museum Rotterdam   

Fabrikant: Hans Prell, Langwerpige puzzel van de Van Nelle fabriek, met legvoorbeeld, 1930 - 1932, Museum Rotterdam


De grachtengordel van Amsterdam is een systeem van straten, kades, bruggen en woonhuizen op tamelijk identieke kavels van gelijke lengte en breedte met gesloten binnentuinen. Een aantal grachtenpanden werd gebouwd in de 17de eeuw, de meeste zijn van de 18e eeuw. De grachtengordel is een van de belangrijkste toeristische attracties van Amsterdam en staat sinds 1 augustus 2010 op de Werelderfgoedlijst.

Gezicht op de Gouden Bocht in de Herengracht, Gerrit Adriaensz. Berckheyde, 1671 - 1672, olieverf op paneel, Rijksmuseum, Herengracht in aanbouw, met sommige kavels nog onbebouwd. 


Het Waddenzeegebied heeft een grote natuurwaarde. Het werelderfgoed omvat ruim 12.000 km², waartoe ook het overgangsgebied naar de Noordzee (zo'n 4.000 km²) wordt gerekend. Op 26 juni 2009 werd de Nederlands-Duitse Waddenzee Unesco Werelderfgoed. Op 23 juni 2014 is ook het Deense deel op de Werelderfgoedlijst geplaatst.

Johannes van (I) Keulen, Jan Luyken, Paskaart van een gedeelte van Vriesland, Groeninger, en Emderland met zyn onderhoorige Eylanden; Strekkende van 't Eylant der Schelling, tot aan Wanger Oog. Seer Naaukeurig opgestelt en van veel foute inde voorgande verbetert, prent, 1681 - 1799, Rijksmuseum

 

Johannes van (I) Keulen, Jan Luyken, Paskaart van een gedeelte van Vriesland, Groeninger, en Emderland met zyn onderhoorige Eylanden; Strekkende van 't Eylant der Schelling, tot aan Wanger Oog. Seer Naaukeurig opgestelt en van veel foute inde voorgande verbetert, prent, 1681 - 1799, Rijksmuseum


Het Rietveld Schröderhuis is een door Gerrit Rietveld in 1923-1924 ontworpen woonhuis in Utrecht. Het huis is volledig uitgevoerd volgens de ideeën van de kunstbeweging De Stijl. Het staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Nanette de Jong, Foto gemaakt voor het programma Visie Erfgoed en Ruimte, 2012, Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 

Nanette de Jong, Foto gemaakt voor het programma Visie Erfgoed en Ruimte, 2012, Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed


Polder de Beemster werd in  in 1612 drooggelegd. Het land is ingedeeld in rechthoekige kavels volgens een geometrisch patroon. De Beemster werd in 1999 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst geplaatst. 

L. Gestel (22-11-1881 - 26-11-1941), Boerderij in de Beemster, 1921 – 1929, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 

L. Gestel (22-11-1881 - 26-11-1941), Boerderij in de Beemster, 1921 – 1929, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed


Het grootste stoomgemaal dat ooit gebouwd is, ‘Het Woudagemaal’, staat sinds 1998 op het UNESCO werelderfgoedlijst. 

Wouter van der Sar, Woudagemaal vanaf landpunt. Woudagemaal Lemmer, 2017, Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 

 

Wouter van der Sar, Woudagemaal vanaf landpunt. Woudagemaal Lemmer, 2017, Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed


Curaçao werd aanvankelijk bewoond door Arowakken en werd in 1499 door de Spanjaarden bezet.  In 1515 werden nagenoeg alle Arowakken tot slaaf gemaakt en weggevoerd naar Spanje. In 1634 werd Willemstad veroverd door de Nederlanders. Al snel ontstond hier de belangrijkste regionale slavenmarkt. De binnenstad van Willemstad is in 1997 op de UNESCO-lijst van werelderfgoederen geplaatst vanwege de architectuur, die van van Portugese oorsprong is. ​

C. (Cornelis) Springer, Straatgezicht te Willemstad, 1817-1891, De afgebeelde straat is vermoedelijk de Breedestraat in Willemstad, Curaçao

C. (Cornelis) Springer, Straatgezicht te Willemstad, 1817-1891,  , De afgebeelde straat is vermoedelijk de Breedestraat in Willemstad, Curaçao


De "molens van Kinderdijk" zijn negentien poldermolens in het noordwesten van de Alblasserwaard. Het molencomplex is een belangrijke internationale toeristische trekpleister . Alle negentien molens van het complex zijn eigendom van de Stichting Werelderfgoed Kinderdijk. Sinds 1997 staan ze op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en het gebied is tevens een beschermd dorpsgezicht.

Adolf le Comte, Windmolens bij Kinderdijk, 1860 - 1921, tekening, Rijksmuseum

Adolf le Comte, Windmolens bij Kinderdijk, 1860 - 1921, tekening, Rijksmuseum


De Stelling van Amsterdam was een verdedigingslinie, gelegen op 15 tot 20 kilometer rond het centrum van de Nederlandse stad Amsterdam. De Stelling is 135 kilometer lang, bevat 45 forten en is aangelegd van 1880 tot 1920. Op 26 september 1995 werd de Stelling van Amsterdam samen met de Nieuwe Hollandse Waterlinie bij UNESCO aangemeld voor plaatsing op de Werelderfgoedlijst waar zij in in haar geheel op werd geplaatst in 1996.

Peter van der Klugt,  (1950-2001), Gezicht op weiland in de omgeving van de Slaperdijk, met restanten van bunkers die deel uitmaakten van de Stelling van Amsterdam en in de verte de mediatoren in de Waarderpolder, aquarel in kleur, 1986, Noord-Hollands Archief 

Klugt, Peter van der (1950-2001), Gezicht op weiland in de omgeving van de Slaperdijk, met restanten van bunkers die deel uitmaakten van de Stelling van Amsterdam en in de verte de mediatoren in de Waarderpolder, aquarel in kleur, 1986, Noord-Hollands Archief


Schokland is een voormalig eiland in de Zuiderzee. Sinds de drooglegging van de Noordoostpolder in 1942 maakt Schokland deel uit van het vasteland van de provincie Flevoland. Vanwege de archeologische rijkdom en geschiedenis is het gebied in 1995 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. 

Jo Spier, boekillustratie, Stedelijk Museum Zutphen 

Dit is een boekillustratie van Jo Spier in het boek "Zonderlinge reizen zwart op wit" van de auteur Johan Luger en Jo Spier. De boekillustratie staat afgedrukt op bladzijde 137 van het boek. Een vergezicht vanuit de zee op Schokland. Hieronder de woorden: "Schokland zwart op wit". 

Jo Spier, boekillustratie, Stedelijk Museum Zutphen